حق نداري مردم تحت حكومتت را براني، حتي اگر مشرك باشند
حق نداري مردم تحت حكومتت را براني، حتي اگر مشرك باشند
آنها مشركند و تو مسلماني، آنها رعيت هستند و تو حاكمي، آنها دهقانان فقير هستند و تو صاحب منصبي... خب باشد؛ تو كارگزار حكومت علوي هستي، كارگزار حكومت علي(ع) حق ندارد؛ مردمش را براند و با آنها درشتي كند، حتي اگر آنها مشرك باشند، حتي اگر آنها از كيش ديگري باشند و با تو در مرام و مسلك و عقيده متفاوت باشند...مرام اميرالمومنين اين است كه در حكومتش همه در امنيت باشند؛ براي همين است كه حتي براي امنيت داشتن مشركان تحت حكومتش هم دست به قلم ميشود.
از نامههاي اعجاب انگيز اميرالمومنين علي (ع) يكي هم نامهايست كه آن بزرگوار به يكي از كارگزارن و مديران حكومتش ميفرستد؛ مديري كه گويا در جايي حكمراني ميكند كه بخشي از مردمش مشرك هستند؛ يعني از اساس با اسلام و دين محمد و امامت و ولايت علي (ع) بيگانهاند؛ مردمي كه دهقان هستند و تنگدست؛ مردمي كه از مرام و مسلك علي فاصله دارند، اما علي از آنها فاصلهاي ندارد و همانقدر كه خود را امير مسلمانان ميداند در برابر آنها كه مشرك هستند نيز احساس مسئوليت ميكند.
نامه عدهاي دهقان مشرك يا شكايت آنها، به هر ترتيبي كه بوده به بالاترين مقام يك حكومت اسلامي ميرسد؛ چون در رأس آن حكومت علي (ع) قرار دارد؛ اميري كه حتي شكايت مشركاني را كه منكر خدا هستند؛ ميشنود و به خاطر آن دست به قلم ميشود و براي مدير حكومتش نامه مينويسد و به او هشدار ميدهد كه مبادا آنان را از خود براند؛ تنها در حكومت علي (ع) است كه ميشود شنيد كه رهبر يك حكومت، مدير خود را به خاطر مردماني كه از جنس حكومتش نيستند؛ عتاب و خطاب كند و بگويد: «چون در پناه اسلامند، نشايد آنان را راند»
در حكومت علي، مشركان هم در پناه اسلامند
در متن نامه اميرالمومنين (ع) آمده است: «...اما بعد، دهقانان شهر تو شكايت دارند كه با آنان درشتي ميكني و سختي روا ميداري. ستمشان ميورزي و خُردشان ميشماري. من در كارشان نگريستم، ديدم چون مشركند نتوانشان به خود نزديك گرداند و چون در پناه اسلامند، نشايد آنان را راند. پس در كار آنان درشتي و نرمي را به هم آميز؛ گاه مهربان باش و گاه تيز، زماني نزديكشان آور و زماني دورتر، انشاالله» *
اين نامه منشور رعايت حقوق اقليتهاي ديني و قومي است، منشوري كه مولاي شيعيان به قلم خود آن را نوشته و در آن تأكيد كرده است كه مبادا در حكومت او به مردمي كه از جنس عموم مردم نيستند و مردمي كه از جنس حكومت نيستند؛ تبعيض قائل شوند و آنها را از خود برانند.
اين نامه تأكيد دارد بر اينكه مبادا مردم تحت حكومت علي بخاطر تفاوت در مذهب يا مرام، رانده شوند؛ يعني در حكومت علوي جايي براي تبعيض بين هيچكدام از آنهايي كه تحت لواي حكومت هستند؛ وجود ندارد؛ علي (ع) نامه مينويسد تا از حقوق اقليتي دفاع كند كه شبيه او نيستند؛ اما مردم او هستند.
*نهج البلاغه، ترجمه سید جعفر شهیدی، چاپ بیست و یکم، تهران، 1380؛ صفحه 282
دکترای ارتباطات از دانشگاه علامه